
Στη δίκη διανομής η άσκηση έφεσης από τον εναγόμενο πρέπει με ποινή απαραδέκτου να απευθύνεται και κατά των αναγκαίων ομοδίκων του (συνεναγόμενων) – Σε περίπτωση θανάτου διαδίκου η έφεση πρέπει να απευθύνεται κατά των καθολικών διαδόχων του.
Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 517 του Κ.Πολ.Δ η έφεση απευθύνεται κατά εκείνων που ήταν διάδικοι στην πρωτόδικη δίκη ή των καθολικών διαδόχων ή των κληροδόχων τους. Ανυπάρχει αναγκαστική ομοδικία, η έφεση πρέπει να απευθύνεται κατά όλων των ομοδίκων, αλλιώς απορρίπτεται ως απαράδεκτη. Εξάλλου, όπως συνάγεται από τις διατάξεις των άρθρων 798 και 799 του ΑΚ, 480 παρ.3, 481 αριθ.2, 482 παρ.1, 483 και 489 του Κ.Πολ.Δ , η αγωγή για τη διανομή δεν είναι μόνο διαπλαστική γιατί επιδιώκει τη διάπλαση νέας έννομης σχέσης για κάθε κοινωνό με τη λύση της κοινωνίας, αλλά είναι και διπλού χαρακτήρα με την έννοια ότι δημιουργείται δίκη, κατά την οποία προκαταβολικά και ανεξάρτητα από αυτήν ο ενάγων είναι συγχρόνως και εναγόμενος , όπως και κάθε εναγόμενος είναι συνάμα αντίδικος του συνεναγομένου του, εφόσον υπάρχει η δυνατότητα οποιοσδήποτε από τους εναγομένους να υποβάλλει αίτηση (η οποία δε φέρει χαρακτήρα ανταγωγής, ώστε να είναι εφαρμοστέα όσα ορίζονται στο άρθρο 268 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ) με βάση πραγματικό διάφορο της αγωγής ως προς το επίκοινο δίκαιο και τη διάπλαση αυτού, και σε περίπτωση παραδοχής της αιτήσεως αυτής να αποβεί η δίκη σε βάρος των λοιπών , όχι με την απόρριψη της αγωγής, αλλά με τη διάπλαση έννομης σχέσης κατά τρόπο διάφορο από αυτόν που επιδιώχθηκε με την αγωγή, και συνεπώς να καταλήξει η δίκη σε βάρος του ενάγοντος ή των εναγόντων ή και των λοιπών εναγομένων, οι οποίοι κατά τούτο είναι αντίδικοι μεταξύ τους, δεσμευόμενοι από τη διαπλαστική ενέργεια της απόφασης που εκδίδεται κατ΄αυτόν τον τρόπο.
Στην παρ. 1 του άρθρου 76 ΚΠολΔ ορίζονται οι περιπτώσεις της αναγκαστικής ομοδικίας, στη δε παρ. 4 του άρθρου 76 ΚΠολΔ ορίζεται ότι η άσκηση ενδίκων μέσων από κάποιον από τους ομοδίκους επάγεται αποτελέσματα και για τους λοιπούς, τούτο δε υπό την έννοια ότι αν αναγκαίος ομόδικος ασκήσει ένδικο μέσο, θεωρούνται εκ του νόμου ως ασκούντες αυτό και οι ομόδικοι εκείνου, παρ’ ότι αδράνησαν. Συνεπώς, δεν απαιτείται από το νόμο όπως η ασκούμενη έφεση από κάποιον από τους αναγκαίους ομοδίκους απευθύνεται, επί ποινή απαραδέκτου, και κατά των ομοδίκων, αφού σε ενάντια περίπτωση ο αναγκαστικός ομόδικος του εκκαλούντος θα εμφανίζεται να έχει ταυτοχρόνως την ιδιότητα του εφεσιβλήτου και του εκκαλούντος, το οποίο λογικώς και νομικώς είναι απαράδεκτο. Εντούτοις, ειδικώς επί αναγκαστικής ομοδικίας που προκύπτει στη δίκη επί διανομής, δεδομένου ότι κατ’ άρθρο 478 ΚΠολΔ είναι αναγκαία η εναγωγή όλων των κοινωνών, τα προεκτεθέντα δεν δύνανται να ισχύουν. Όπως συνάγεται από τις διατάξεις των άρθρων 798 και 794 ΑΚ, 479, 480 παρ. 3, 481 αρ. 2, 482 παρ.1, 483, 489 ΚΠολΔ, η αγωγή περί διανομής, η οποία έχει σκοπό τη διάπλαση νέας έννομης σχέσης για κάθε κοινωνό με τη λύση της κοινωνίας, δεν είναι μόνον διαπλαστική αλλά διπλού χαρακτήρα, υπό την έννοια ότι δημιουργεί δίκη κατά την οποία εκ προοιμίου και ανεξαρτήτως αυτής, ο ενάγων είναι συγχρόνως και εναγόμενος, όπως επίσης και έκαστος εναγόμενος είναι ταυτόχρονα αντίδικος του συνεναγομένου του, εφόσον υφίσταται η δυνατότητα οποιοσδήποτε των εναγομένων να υποβάλει αίτηση με βάση την πραγματική διαφορά της αγωγής ως προς το επίκοινο δίκαιο και τη διάπλαση αυτού, και σε περίπτωση παραδοχής της αίτησης, να αποβεί η δίκη σε βάρος των λοιπών, όχι με την απόρριψη της αγωγής, αλλά με τη διάπλασης τη έννομης σχέσης κατά τρόπο διάφορο αυτού που επιδιώκεται με την αγωγή. Κατ’ ακολουθία η δίκη θα καταλήξει σε βάρος του ενάγοντος ή των εναγόντων και του ετέρου ή των λοιπών εναγομένων, οι οποίοι, λόγω της διαπλαστικής ενέργειας της απόφασης που θα εκδοθεί, είναι αντίδικοι προς αλλήλους δεσμευόμενοι. Η δίκη περί διανομής είναι ομοίως διπλή καθ’ όλη τη πορεία αυτής, συνεπώς και στο δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας. Το ότι κάποιος ή κάποιοι των κοινωνών ως επιτιθέμενοι ή αμυνόμενοι βρίσκονται σε αντίστοιχη δικονομική θέση κατά την έναρξη του δικαστικού αγώνα σε κάθε στάδιο αυτού είναι απολύτως συμπτωματικό, αφού καθένας τούτων ανεξαρτήτως της θέσεώς του, δύναται να έχει αντίθετα συμφέροντα προς τον έτερο και προβάλλων αυτά να είναι ουσιαστικώς αντίδικος του ετέρου. Επομένως, επί δίκης διανομής, ο εκκαλών εναγόμενος οφείλει, επί ποινή απαραδέκτου, να απευθύνει την έφεση και κατά του στον πρώτο βαθμό δικαιοδοσίας αναγκαίου ομοδίκου του (συνεναγομένου) σύμφωνα με το άρθρο 517 εδ. β ΚΠολΔ, διότι στην ειδική αυτή περίπτωση η παρ. 4 του άρθρου 76 του ιδίου κώδικα κατά την οποία η άσκηση ενδίκων μέσων επάγεται αποτέλεσμα και για τους λοιπούς, δεν εφαρμόζεται. Δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι ο ως άνω αναγκαίος ομόδικος λογίζεται εκ του νόμου ως αντιπροσωπευόμενος στην άσκηση της έφεσης υπό του εκκαλούντος, κατά το μέτρο που έχει αντίθετα συμφέροντα προς αυτόν και λόγω του διπλού χαρακτήρα της δίκης αυτής, έχει ουσιαστικά και την ιδιότητα του αντιδίκου (AΠ 1822/2017, ΕφΠειρ 407/2021, 386/2014, ΕφΔωδ 172/2020, ΕφΔυτΜακ 11/2020, ΝΟΜΟΣ).
Τέλος, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 62,313 παρ.1δ , 286 επ και 524 παρ.1 Κ.Πολ.Δ προκύπτει ότι , αν ο διάδικος που ήταν εν ζωή κατά την έναρξη της δίκη, απεβίωσε μετά τη συζήτηση της αγωγής ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου , το ασκούμενο κατ΄αυτής ένδικο μέσο της έφεσης πρέπει να απευθύνεται κατά των καθολικών διαδόχων του (άρθρο 517 Κ.Πολ.Δ Κ.Πολ.Δ) , υπό την προϋπόθεση ότι ο εκκαλών διάδικος είχε λάβει γνώση του θανάτου αυτού (ΟλΑΠ 27/1987, ΑΠ 1450/2008 ΤΝΠ Νόμος) .
14 Ιουλίου 2026
Παναγιώτης Σταμ. Γουνελάς
Δικηγόρος στον Άρειο Πάγο &
Πτυχ. Οικονομικών Επιστημών Ε.Κ.Π.Α

